zaterdag 18 mei 2013

Kunsthandel "de Brug" 1939-1950 te Barendrecht

Boekhouder Dirk Mooij (1900-1960) had in zijn privéhuis in Barendrecht op de begane grond een kunsthandel in kunstvoorwerpen gevestigd. Het betrof handel in kunstvoorwerpen zijnde, fijn glas- en aardewerk en beter speelgoed en huisvlijt. Daarnaast verkocht hij schilderijen van eigen hand en maakte schilderijen van boerderijen en kerken e.d. voor particulieren in opdracht. Meer over Dirk Mooij

Dossier 63219 Kamer van Koophandel Kunsthandel "De Brug"

Dirk Mooij
Een tekenaar, waarschijnlijk mw. Bremer-Smit maakte een schets van Dirk Mooij met balpen in het gastenboek van Kunstatelier "de Stroom" in april 1955, tijdens expositie van Lou ten Bosch en Otto Dicke.

Naar Kunstatelier de Stroom
Naar Rotterdamse Kunst Documentatie
Naar Kunstdocumentatie Henk Mooij

vrijdag 17 mei 2013

Kunstatelier de Stroom 1954-1956, Voorhaven 30B

Verkoopruimte voor hedendaagse kunst

In genoemde periode hadden Henk Mooij (1930-2015), zoon van Dirk (1900-1960), en zijn vrouw Jos Mooij-Hoogeweij (1930-2013) een galerie aan de Voorhaven 30B, Rotterdam Delfshaven, het gedroomde Montmartre van Rotterdam in die tijd. Er werd meestal figuratieve grafische kunst, tekenkunst, schilderkunst, mozaiekkunst en beeldhouwkunst gepresenteerd en een enkele keer abstracte kunst. Vader, antroposoof, amateur kunstschilder en handelaar in kunstvoorwerpen Dirk Mooij ontdekte de plek en hielp bij het inrichten e.d. Dirk had van december 1939 tot 1950 een handel in kunstvoorwerpen, genaamd "de Brug". De naam "De Stroom" was daar een variatie op. Exposities bij de Stroom werden opgenomen in de Agenda van "het Vrije Volk" en "de Stroom" nam zo actief deel aan de Rotterdamse kunstscene van die tijd. Ik vond i.i.g. vermeldingen in "Het Vrije Volk" van 8-4-1955 t/m 30-6-1956. De recensie's in de Rotterdamse dagbladen waren altijd grotendeels positief, hoewel men wel het opengestelde 'kunstatelier' abusievelijk als kunstcentrum of kunstzaal aanduidt. Het gastenboek en een groot deel van de documentatie en publiciteit in de vorm van uitnodigingen en recensie's is bewaard gebleven. Afgaande op de handtekeningen van de kunstenaars vangt het boek aan met de eerste expositie, waarvoor persberichten werden gestuurd en waarvan vermeldingen in het Vrije Volk te vinden zijn, namelijk die van Lou ten Bosch en Otto Dicke.
De bezoekers bestonden naast familie en vrienden van Henk en Jos, uit relaties uit de Academietijd van Henk, journalisten, kunstkopers en collega kunstenaars die ook hard aan de weg timmerden en hun familieleden. De verkooptentoonstellingen werden op de gehele begane grond getoond en door de exposant zelf ingericht. Het gezin woonde erboven, net zoals de situatie van "de Brug" aan de Barendrechtseweg van vader Dirk. Aan de voorzijde was er veel licht door de hoge winkelpui, in het souterain was dat iets minder. Dat de expositie door de kunstenaar zelf ingericht werd, duidt al op het niet commerciele karakter, begrijpelijk omdat Henk zelf ook kunstschilder was.
De documentatie bestaat uit een volgeschreven en geplakt luxe schrift met harde kaft, voortgezet in losbladige vellen met gaatjes voor een minimultomap, die op chronologische volgorde gelegd konden worden a.d.h.v. vermelde data op de kaarten. De expositie van P.G. van Naamen is de laatste, die in het schrift voorkomt.
Ik ben bezig dit via PDF files hier toegankelijk maken. Het Rotterdams gemeentearchief bezit afgaande op een eerdere hit in de zoekmachine ook archiefstukken van "Kunstatelier de Stroom", maar de link geeft nu geen resultaat en er is op de zoektermen niets meer op de site te vinden. Wel deze Maar nu ook niet meer.
Via de links naar scans van het document hieronder kunt u een beeld vormen en via de transcripties een beeld van de bezoekers.
De lange lijst van namen rechts zijn kunstenaars, die hetzij voorkomen in het gastenboek als exposant of bezoeker, hetzij voorkomen in de documentatie van de R.K.S. hieronder behandeld. Ze verwijzen meestal naar profielen op GENI.

De galeriehouders in 1954
De exposities
1. Werken van Mevr. A.Grefe-Walck, J.van Dunné, Gerard Gielen, Joh.Verheij, Henk Mooij, Opening 20 nov. 1954, 2 uur.
2. Lou ten Bosch en Otto Dicke 9 april t.m. 7 mei 1955 & poging transcriptie namen gastenboek
3. Werken van H.F. Bieling, opening 14 mei 1955, 3 uur, t/m 4 juni 1955 & poging transcriptie namen gastenboek
4. Schilderijen, gouaches, tekeningen van Jan Jongert, opening vrijdag 10 juni 1955, 20 uur, door de heer H.J.M. Basart, t/m 2 juli 1955 & poging transcriptie gastenboek
5. Schilderijen van Hannie Bouman, opening woensdag 6 juli 1955, 8 uur, door Louis van Roode, t/m donderdag 28 juli 1955 & poging transscriptie gastenboek
6. Cornelis Groenewoud Kramer, "primitieve schilder", 3 augustus t/m 16 augustus 1955 &amp: poging transcriptie gastenboek
7. Tentoonstelling van mozaieken van Gerard Batelaan van 15 oktober tot en met 5 november 1955 & poging transcriptie namen gastenboek
8. De Stroom exposeert aquarellen van P.G. van Naamen, van 7 t/m 20 december 1955 & poging transcriptie gastenboek
Jos Mooij met zoon Michel en zus Karla
 Hoogeweij voor de entree 1955-1956
9. Kerstexpositie, grafisch werk van George Notenboom, beeldhouwwerk van Frans Fritschy, 22 december 1955 t/m 8 januari 1956 & poging transcriptie gastenboek
10. Expositie van schilderijen, aquarellen en tekeningen van Beint Mankes, van vrijdag 20 januari t/m donderdag 9 februari 1956, wel uitnodiging en knipsels geen gastenboek
11 Basje Pot, portretten, opening door de heer C.A. 't Hart op zaterdag 25 februari 1955, van 26 februari t/m 19 maart 1956 & poging transcriptie gastenboek
12 Kunstenaars van Delfshaven, Nico Benschop, Jan Jongert, Jaap Kraanen, Ed van Zanden, Wim Strörmann, Paul Suurland, Jaap Visser exposeren van 22 maart t/m 10 april 1956, opening op woensdag 21 maart 1956 om 8 uur door mejuffr. L.A.M. Vuylsteke, lid van de Gemeenteraad van Rotterdam & poging transciptie gastenboek
13 A.J.M. Weimar exposeert tekeningen in "de Stroom" van 14 april t/m 3 mei 1956, wel uitnodiging en knipsels geen gastenboek
14 D.Maandag exposeert schilderijen en aquarellen, w.o. abstracties in functionele lijnen en kleuren in kunstatelier "de Stroom", van 12 tot en met 29 mei 1956, wel uitnodiging en knipsels geen gastenboek
15 Toon Koster exposeert schilderijen en tekeningen in kunstatelier "de Stroom", van 9 tot en met 30 juni 1956 & poging transciptie gastenboek.

Met de transcripites van het gastenboek ben ik klaar. Ik kan niet alles lezen en transcriberen. Er zijn drie losse vellen, waarvan niet vaststaat tot welke expositie ze horen, maar die uiteindelijk gevoegd zijn onder de groepsexpositie (12), maar kunnen toch ook behoren bij de andere, omdat die bijv. geen bezoekerslijst hebben. Scannen gaat verder.

Toewijzing drie losse vellen
Het hele gastenboek is ongenummerd. Vanaf de expositie van Notenboom en Fritschy is het gastenboek losbladig. Het losbladige gedeelte is door elkaar geraakt en weer logischerwijs gereconstrueerd a.d.h.v. de vermelde data en logica. De volgorde is namelijk vanaf begin altijd: uitnodigingskaart, handtekeningen en dan knipsels. En soms zijn er gelige afdrukken van het knipsel te zien op het tegenoverliggend vel, waardoor volgorde kon worden vastgesteld. Er zijn echter drie vellen zonder knipsels er op geplakt en zonder gelige afdrukken die overblijven. Als ze alle drie worden ondergebracht bij expositie 12, hebben sommige exposanten geen bezoekerslijst en heeft deze expositie onevenredig veel meer vellen handtekeningen dan andere exposities. Die andere exposities zijn die van (9) Notenboom & Fritschy, (11) Basje Pot, (12) August Weimar, (13) Derk Maandag en (14) Toon Koster. Er is waarschijnlijk geen bezoekerslijst bij Beint Mankes omdat gelijk onder de kaart recensies zijn geplakt. Als een los vel bij de expositie van Toon Koster en August Weimar had gezeten had er een afdruk zichtbaar moeten zijn, omdat daar knipsels zitten. Maar dat is niet zeker. Het hangt ook van de kwaliteit afvan de drukinkt van de krant, want niet alle knipsels hebben afdrukken gegeven. Maar gesteld dat die dan zouden afvallen, resteren Notenboom & Fritschy, Basje Pot en Derk Maandag, waar ze bij kunnen horen. Echter de logica van de gelige afdruk lijkt verder te worden ondermijnd. Bij de expositie van Notenboom & Fritschy zijn sommige gelige afdrukken logisch en herleidbaar en andere totaal niet of dubbel. De volgorde kan dus na jaren weer zijn veranderd of er kunnen andere knipsels tussen hebben gezeten. Onder de kaart van Toon Koster zit een afdruk van een knipsel maar die kan ik qua formaat niet terugvinden en sluit ook niet aan bij de drie losse vellen die namelijk geen knipsels hadden. Hetzelfde geldt voor een vel horende bij Derk Maandag. Er hebben daar dus wel knipsels gezeten, maar zijn weer niet thuis te brengen. Ze kunnen worden ondergebracht bij expositie 12, omdat ze niet door specifieke afdruk kenmerken perse bij een andere expositie horen, maar dat is gezien het geregeld door elkaar raken van de losse vellen weer niet logisch en ook is er niets op tegen ze te laten horen bij die genoemde overige exposities

Toewijzing niet zeker
Waar de vellen nu dan wel zeker moeten worden gevoegd is dus helaas niet zeker. Het voorkomen van de handtekening van respectievelijk George Notenboom en Derk Maandag op een ander vel kan wel een motivatie zijn betreffende vellen te plaatsen onder hun tentoonstellingen. Maar niets is zeker. In geval van George Notenboom, zijn handtekening komt inderdaad anders bij zijn eigen expositie niet voor, maar hij heeft wel al meerdere vellen, En de expositie van Derk Maandag heeft inderdaad geen handtekeningenlijst dus zou dat vel daar kunnen horen. Maar ja, beide woonden in Rotterdam, een groepsexpositie trekt aandacht dus meer bezoekers, want er zijn dan meer stijlen te zien en Derk Maandag wilde vast nog exposeren, zoals hij ook in mei dat jaar deed en liet zijn gezicht even zien. Op het vel met Derk Maandag staat ook de naam Droppert, die ook al voorkomt onder Notenboom & Fristchy, waardoor dat vel inderdaad niet hoort bij laatsgenoemde expositie. De identiteit van de personen achter de namen zouden kunnen wijzen in de richting van de exposanten, maar daar weet ik te weinig van, omdat ik niet iedere handtekening kan lezen of als dat wel het geval is, de persoon kan identificeren.

Consequentie voor scannen
Kortom met logica en feiten kom ik er nu nog niet helemaal uit. Maar ik moet wel bepalen vóór ik ga scannen welk vel bij welke expositie hoort.


Overige Publiciteit
Delfshaven wordt herontdekt door beeldende kunstenaars, Het Parool, zaterdag 17 september 1955, pagina 7
Met vermeldingen en foto's (*) van: Henny Radijs*, Olga Oderkerk*, Paul Suurland*, Nico Benschop*, Jaap Visser*, Jan Jongert, Henk Mooy, Ru de Gier, Jaap Kraanen*, Kees van Dongen en C. van Baarlen*.



Het Vrije Volk 28-10-1955
Het Parool 1955

Henk Mooij keramist
Na genoemde periode werden er geen verkoopexposities meer van derden gehouden, maar werd er louter werk van nu keramist Henk Mooij zelf gepresenteerd. De naam "Kunstatelier de Stroom" bleef echter behouden. Henk gaf al les of ging steeds meer les geven aan de I.T.O. school (individueel (lager) technisch onderwijs) hetgeen aldus de voornaamste inkomstenbron werd voor het gezin, waardoor er ook minder tijd overbleef voor de galerie. Henk werd er later ook adjunct-directeur. In verband met de komst van een derde kindje in 1962 moest er verhuisd worden. De toonzaal werd verplaatst naar Beukeldsijk 26a, waar het gezin vanaf mei ging wonen en het atelier bleef aan de Voorhaven. Het pand Beukelsdijk 26 a+b was een groot pand met op de b.g. een winkel met een fraaie ronde etalage met erachter een winkelwoning en appartementen erboven.

De ronde winkelruit ca. 1977, foto D.Mooij 14 jaar
Vader Dirk moet de gezusters Smit, die de eigenaars er van waren en erboven woonden, gekend hebben, want het was gelegen nabij zijn huis aan de Van Borselenstraat en de zussen bezochten ook de exposities aan de Voorhaven, zo getuigen hun handtekeningen in het gastenboek. De laatste jaren vanaf 1982 kreeg het atelier aan de Voorhaven ook weer een verzorgde etalage tot aan het eind in ca. 1984, toen het pand aan de Voorhaven werd verlaten en het atelier werd verplaatst naar de Beukelsdijk. Dit bleef de situatie tot het laatst in ca. 1988, toen Kunstatelier de Stroom werd opgeheven met de verhuizing naar Drunen. In 2000 werd het hele atelier met de laatste ovens verkocht. Vanaf 2008 kan Henk zijn handen door ziekte nog maar heel matig gebruiken en schrijft hij korte verhalen. Van zijn getalenteerde kinderen werd zoon Michel aanvankelijk architect, maar verzette zijn bakens en werd adviseur in de bouw, zoon Olaf trad in zijn voetsporen en werd succesvol beeldend kunstenaar en maakt met zijn partner Ellen Dijkstra deel uit van de Stichting Kunst & Complex, zoon Diederik werd geen kunstenaar of musicus maar kunsthistoricus en legde zich meer toe op documentatie en genealogisch onderzoek en ontdekte opvallende familieverbanden in de kunst, zoals met van Gogh, Pouderoijen en de Kooning. Jos maakte in de periode 1975-1990 wandkleden, naar eigen ontwerp. Jos overleedt in 2013 en Henk in 2015.

Kunstdocumentatie Henk Mooij
Verwijzing naar een aparte Blog met de kunstdocumentatie van Henk Mooij

Diederik Mooij




Henk Mooij, ca. 1973
Voorhaven 30b circa 1983
Van Hier foto's van werk van Henk Mooij


Naar Kunsthandel de Brug
Naar Rotterdamse Kunst Documentatie
Naar Kunstdocumentatie Henk Mooij
Naar informatieblad Henk Mooij

maandag 13 mei 2013

Rotterdamse Kunstenaars Documentatie 1972-1980

Uniforme losbladige documentatie
Gedurende de jaren 1972-1980 en misschien ook er voor en er na, verzorgde de Rotterdamse Kunststichting een uniforme losbladige documentatie van in Rotterdam wonende, werkende, exposerende of opgeleide kunstenaars, meestal gerelateerd aan door de stichting georganiseerde, zowel individuele als groepsexposities in Rotterdam, in genoemde periode alleen in expositiezaal "de Doelen" en Kunstzaal Zuid. Deze documentatie van de deelnemende kunstenaars verscheen gedrukt op ongeveer A5 (2mm breder) formaat met een pasfoto en een lijst van exposities. Daarnaast was er apart documentatie over de tentoonstellingen zelf. Veel deelnemende kunstenaars ontvingen hun opleiding aan de Academie van Beeldende Kunsten Rotterdam, nu Willem de Kooning Academie. De oudste groepsexpositie met documentatie in mijn bezit lijkt die van "Rotterdamse tekenaars" uit april 1972 te zijn. De meeste documentatie betreft ook tekenaars. Geleidelijk vanaf mei 1972 wordt de actuele expositie op het documentatieblad van de kunstenaar onderaan apart vermeld en incidenteel vanaf november 1972, maar vaker wat later, zowel in de kolom van het jaar als onderaan. Maar dat is voor beide lang niet altijd het geval tot in 1975. In de loop van de tijd verandert de vormgeving enigszins, vanaf 1975 worden exposities altijd nu vetgedrukt onderaan nog eens weergegeven en vanaf 1976 gebruikt men verticale lijnen en wordt er voor een enkele kunstenaar een luxe vouwblad soms in een iets andere vormgeving uitgegeven. Alles wordt in deze periode steeds strakker georganiseerd.

Periode 1971-1972
Op de bladen van een deel van de individuele documentatie uit de jaren vanaf mogelijk 1971 tot midden 1972 is geen actuele expositie apart vermeld. Wat ook opvalt is dat er toen geregeld en tot uiterlijk eind 1972, prijzen en maten worden genoemd en soms opmerkingen als "niet te koop" Het blad is chronologisch opgesteld en ik zou kunnen veronderstellen dat de laatst vermelde expositieruimte, zijnde bijv. "de Doelen" of kunstzaal Zuid, maar ook het Lijnbaancentrum, het Trefcentrum of het Stedelijk Museum Schiedam dan mogelijk de expositie is n.a.w. de documentatie uitgegeven zou kunnen zijn. En indien er een particuliere ruimte als laatste expositieruimte wordt vermeld, zou dit mogelijk een gelijktijdige expositie elders geweest kunnen zijn. Het eerste klopt mogelijk, maar totaal genomen kan dit niet altijd kloppen, tenzij er intensieve samenwerking was met particuliere galeries ook buiten Rotterdam. Samengenomen werd de eerste documentatie uitgegeven vanwege een expositie met verkoop eind 1971 begin 1972, en handelt het mogelijk soms om de laatst genoemde, maar waarschijnlijker meestal om een als vanzelfsprekend niet met datum apart genoemde tentoonstelling. Een voorbeeld daarvan is, de tentoonstelling "Rotterdamse tekenaars" van april 1972, omdat ik daar een apart vel van heb compleet met bijbehorende schutbladen, die een omvangrijke documentatie suggereren. Het is toch niet geheel uitgesloten dat, er ook sprake was van documentatie los van een expositie. Verder kunnen er ook slordigheden bij de aanlevering, redactie of de drukkerij een rol spelen, die datering bemoeilijken. Dit alles is van belang voor mij voor de datering en archivering en behulpzaamheid naar eventuele onderzoekers toe. Een volledige lijst van alle tentoonstellingen en deelnemers zou duidelijkheid geven of een interview met (oud-) medewerkers van de Rotterdamse Kunststichting of een bezoek aan hun archief, maar ik denk dat ik zo toch een redelijke classificatie heb gegeven.

Herkomst
Deze documentatie is via mijn vader Henk Mooij in mijn bezit gekomen door verhuizing van mijn ouders naar een kleinere woning. In die jaren zeventig heeft mijn vader, die zelf keramist was deelgenomen aan tentoonstellingen en derhalve de losbladige documentatie ontvangen. Ik heb ze als kleine jongen al eens ingedeeld en in mappen gedaan op verzoek van mijn vader. Nu heb ik ze opnieuw gerubriceerd en ze nu gescand en openbaar gemaakt via PDF files.

De losbladige documentatie
Ik heb ze ingedeeld eerst naar techniek en daarbinnen alfabetisch op kunstenaarsnaam, doorgaans de familienaam.
1. tekenaars, grafici, schilders:
- An-Bu,
- Ca-Gu,
- Ha-Ku,
- Le-Ou,
- Pl-Ti,
- Ve-Zi
2. fotografen
3. beeldhouwers, houtkunstenaars en driedimensionaal werkenden
4. textielkunstenaars
5. keramisten
De kunstenaars zitten in de goede map, maar er zijn kunstenaars die in de loop van hun loopbaan verschillende technieken hebben gebruikt, zoals tekenkunst, houtsculptuur of keramiek. Ze zijn dan ingedeeld bij de techniek die ze volgens het documentatieblad dan actueel laten zien. Ze kunnen daarom met meerdere bladen bij meerdere technieken voorkomen, zoals het geval is bij Bert van Beek, John den Blanken, Willem Boon, Han Goan Lim, Will Rockx, Koos van Vlijmen en Guido de Waart, wier documentatie zowel bij de tekenaars als de beeldhouwers is te vinden. Ronald Bijlsma, Dora Dorz de Herman, Dies de Jonge en Jacob Zekveld zijn te vinden bij de tekenaars, Wim Smits en Eveline Visser bij de beeldhouwers, omdat de gegevens van dat moment dat aangeven. Alle documentatie is per persoon weer chronologisch geordend. Alleen van keramiste Janna Spil ontbreekt het blad met persoonlijke gegevens.

Overige documentatie
Hier vindt u de losse vellen van de exposities vanaf april 1972 en een appendix (moet nog samen worden gevoegd in één map-link) met vermelding van de deelnemende kunstenaars. Deze zijn los van de techniek chronologisch geordend. Er zitten ook andersoortige dan rotterdamse groepsexposities bij, maar individuele exposities zijn gevoegd bij de individuele kunstenaarsdocumentatie,indien die er is. In de periode 1973-1975 werd er meestal op glimmend dikker papier gedrukt. Men keert daarna naar het oude papier terug, maar i.i.g. vanaf 1977 is er weer, maar dan incidenteel, sprake van weer één keer ander papier voor een andersoortige expositie en één keer een andere vormgeving op een gevouwd A4. In enkele gevallen moest en kon ik de expositie m.b.v. informatie op internet dateren, omdat er geen datum op gedrukt stond.

Er resteert nog documentatie van anoniem en ongedateerd werk of dito expositie, die qua vormgeving met minimaal andere formaten wel bij deze documentatie aansluit. Of deze documentatie nu er echt bij hoort is dus niet duidelijk. Wie het herkent mag zich melden, via mijn profiel of onderstaand reactievak.

Daarnaast nog drukwerk van overige Rotterdamse exposities, die i.i.g. niet past binnen de behandelde uniforme documentatie, omdat het uitnodigingen betreft, het formaat afwijkt en ook gerelateerd is aan andere dan de twee genoemde locaties of uitging van privé initiatieven. Ik heb deze toegevoegd, omdat ik u ze niet wil onthouden.

Het resultaat wat ik hier presenteer is naar ik aanneem niet compleet.

Als u meer weten over de genealogie van de familie van de kunstenaars, volg dan de link naar het GENI PROJECT WILLEM DE KOONING ACADEMIE.

Diederik Mooij

P.S. Ik ben klaar met scannen van de kunstenaars, alleen tentoonstellingen nog doen. Tot later! De tekst is aan verandering onderhevig tot ik echt klaar ben.

Naar Kunsthandel de Brug
Naar Kunstatelier de Stroom
Naar Kunstdocumentatie Henk Mooij


Il Grande Miracolo door Marino Marini, naast expositieruimte Kunstzaal Zuid, 1973, foto D.Mooij, 11 jaar

de Doelen voorjaar 1974, foto D.Mooij, 11 jaar